Ang Bagong Kaklase
Si Tonyo ay kilala sa kanyang paaralan bilang isang bully. Tuwing recess, hinahabol niya ang kanyang mga kaklase. Tuwing klase, sinasaktan niya ang mga mahihina. Natatakot ang lahat sa kanya. Ngunit hindi alam ng mga kaklase ni Tonyo ang totoo—si Tonyo ay may sakit na ama. Ang kanyang ina ay nagtatrabaho sa malayo at bihira siyang umuwi. Si Tonyo ay nag-iisa at galit. Hindi niya alam kung paano ipakita ang kanyang nararamdaman kaya naging masama siya. Isang araw, may bagong batang lumipat sa kanilang paaralan. Si Andres ang pangalan nito. Si Andres ay maliit at payat. Sa unang araw pa lamang, pinagtawanan na siya ng ibang mga bata. Ngunit si Andres ay hindi umiyak. Hindi siya natakot. Tinawag ni Tonyo si Andres at sinabi, "Umalis ka dito. Ito ang aking lugar." Tumingin si Andres kay Tonyo nang mahinahon. "Bakit mo sinasaktan ang mga tao?" tanong niya. Nagulat si Tonyo. Walang nagtanong sa kanya noon. "Wala kang pakialam!" sigaw niya. "May pakialam ako," sagot ni Andres. "Dahil nakita ko ang iyong mga mata—may lungkot sa mga ito." Hindi nakasagot si Tonyo. Sa unang pagkakataon, may nakakita sa kanyang totoong nararamdaman. Sa mga sumunod na araw, hindi iniwasan ni Andres si Tonyo. Sa halip, nilapitan niya ito. "Tonyo, gusto mo bang maging kaibigan kita?" tanong ni Andres. "Bakit mo gustong makipagkaibigan sa akin?" sagot ni Tonyo. "Masama ako." "Hindi ka masama," sabi ni Andres. "Nasasaktan ka lang." Lumambot ang puso ni Tonyo. Napaluha siya sa harap ni Andres. "May sakit ang aking ama. Hindi ko alam kung paano siya tutulungan. Galit ako sa lahat." "Naiintindihan kita," sabi ni Andres. "Ngunit ang pananakit sa iba ay hindi nakakapagpagaan ng iyong nararamdaman. Sa halip na manakit, bakit hindi ka tumulong?" Mula noon, nagbago si Tonyo. Dahan-dahan niyang inayos ang kanyang ugali. Nagsimula siyang tumulong sa kanyang mga kaklase sa halip na manakit. Naging mabait siya at matulungin. Isang araw, tinanong siya ng kanyang guro, "Tonyo, bakit ka nagbago?" "Dahil may nakak
